Document Type : Original Article
Article Title Persian
Author Persian
ضرورت تحول در علوم انسانی بر مبنای تعالیم قرآن، زمینه پژوهش حاضر را تشکیل میدهد.این مقاله با هدف تبیین دقیق مبانی نظری و هستیشناختی علوم انسانی قرآنبنیان و ارائه چهارچوبی شفاف برای تبدیل مفاهیم قرآنی به مدلهای کاربردی در شاخههایی همچون اقتصاد، روانشناسی و جامعهشناسی اسلامی تدوین شده است. مسأله اصلی، ارائه مدلی منسجم جهت تبیین ویژگیهای عوالم وجود و تبدیل آن به شاخصهای علوم انسانی بر اساس مبانی قرآنی است تا خلأ تئوریک و راهبردی در حوزه علوم انسانی اسلامی کاهش یابد.روش این پژوهش، توصیفی–تحلیلی است و دادهها با رویکرد اجتهادی و تحلیل محتوای متون قرآن و سنت گردآوری و تفسیر شدهاند. ضمن بررسی تطبیقی دیدگاههای فلسفی و غربی درباره هستیشناسی، رهیافت قرآنبنیان استخراج و متناسب با نیازهای علوم انسانی تحلیل گردید.مطالعه نشان میدهد که رویکرد قرآن بنیان، با تاکید بر عوالم سهگانه وجود (مُلک، ملکوت و جبروت)، امکان ارائه نگرشی نوین به مفاهیم انسانی مانند فطرت، اختیار و هدفمندی را فراهم میسازد. این ویژگیها در مدلسازی علوم انسانی، جایگاه مهمی برای «انسان کلنگر» مبتنی بر وحی و تجلی اهداف الهی قائل میشود و منجر به بازتعریف مفاهیم بنیادین در روانشناسی، اقتصاد، و جامعهشناسی از منظر توحیدی میشود.نتایج پژوهش حاکی از آن است که استخراج شاخصهای رفتاری و الگوهای عملی از مبانی هستیشناختی قرآن، قابلیت تبدیل شدن به مدلهای عملی علوم انسانی را دارد. این رهیافت، ضمن پاسخ به نیازهای جامعه معاصر، ظرفیت اصلاح رویکردهای رایج و ارائه الگوی بومی و قرآنی علوم انسانی را فراهم میآورد.
Keywords Persian